بهبود روابط عاطفی

افسردگی یک اختلال خُلقی‌ است و با علائمی چون اندوه، بداخلاقی، بی‌علاقگی و احساس بی‌ارزشی در فرد همراه است اما علائم آن محدود به روان نمی‌شود.

افسردگی می‌تواند در قالب علائم جسمی مثل سردرد، کمردرد، درد عضلات و مفاصل، درد قفسه سینه، درد در سیستم گوارشی، خستگی، بی‌خوابی و ... نیز بروز کند. کارشناسان سلامت روان معتقدند بخش‌های احساسی مغز که تحت تاثیر افسردگی قرار می‌گیرند به بروز احساس درد در بدن کمک می‌کنند. به همین دلیل نیز افسردگی، شما را نسبت به محرک‌های فیزیکی درد حساس‌تر می‌سازد.

متخصصان همچنین معتقدند که افسردگی وضعیت پلاکت‌های خونی را نیز تغییر داده و در برخی بیماران موجب بروز بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود.

به نقل از هلتیرمیشیگان، بسیاری از مراجعات به مراکز درمانی در واقع مرتبط با همین علائم فیزیکی افسردگی هستند چرا که اغلب مردم فکر می‌کنند دچار یک مشکل جسمی شده‌اند در حالی که عامل این دردها ریشه در افسردگی دارند. البته بسیاری از ناراحتی‌ها و مشکلات جسمی مانند سردرد می‌توانند سرچشمه‌های دیگری نیز داشته باشند و بنابراین هنگام تشخیص افسردگی باید علائم جسمی و روانی را با هم در نظر گرفت.

منبع : جام جم آنلاین


یک کارشناس ارشد روان شناسی بالینی مهم‌ترین نشانه‌های عمومی و ویژگی‌های یکی از اختلالات شایع در کودکان را برشمرد.

شاید شما هم کودکانی را دیده باشید که جنب‌و‌جوش زیادی دارند و به اصطلاح از دیوار راست بالا می‌روند؛ برخی والدین به اشتباه تصور می‌کنند که این شیطنت و بازیگوشی طبیعی است؛ در حالی‌که این امکان وجود دارد فرزندشان دچار اختلال بیش فعالی باشد.

بیش فعالی اختلال روانی است که از سه سالگی قابل تشخیص است؛ این اختلال به سه نوع نقص‌توجه، تکانشی و نوع مرکب تقسیم‌بندی می‌شود.

برای بررسی علائم این اختلال و اینکه چطور باید با کودکان بیش فعال رفتار کنیم با عطیه رضایی کارشناس ارشد روان شناسی بالینی گفت‌و‌گو کردیم که در ادامه مشروح آن را می‌خوانید.

نشانه‌های عمومی کودکان بیش فعال

عطیه رضایی کارشناس ارشد روانشناسی بالینی درباره نشانه‌های عمومی کودکان بیش فعال اظهار کرد: این کودکان تکالیف و وظایف مدرسه‌شان را به موقع تمام نمی‌کنند؛ آن‌ها نسبت به سخنان و تدریس معلم خود هم بی‌توجه هستند.

وی بیان کرد: کودکان بیش فعال در انجام کار‌ها و تکالیف مدرسه‌شان حواس‌پرت هستند؛ این افراد تمرکز طولانی مدت ندارند و خیلی زود از انجام وظایف مدرسه‌شان خسته می‌شوند.

این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی افزود: کودکان بیش فعال کم حوصله هستند؛ آنها اغلب سخنان معلم و دیگران را در هنگام صحبت کردن قطع می‌کنند؛ توجهی به رعایت نوبت ندارند و بی‌اجازه در کلاس و خانه راه می‌روند و می‌دوند؛ این کودکان همچنین کار‌های خطرناک را بدون توجه به عواقب آنها انجام می‌دهند.

ویژگی‌های کودکان بیش فعال

رضایی درباره ویژگی‌های کودکان بیش فعال تاکید کرد: این کودکان بی‌قرار و ناآرام هستند و هیچگاه در یک مکان به شکل ثابت نمی‌نشینند و دائم در حال راه رفتن هستند؛ این مشکلات در مدرسه نمود بیشتری پیدا می‌کنند، زیرا موجب برهم زدن نظم کلاس می‌شوند؛ آن‌ها همچنین تکانشگر هم هستند؛ یعنی بدون فکر کردن اقدام می‌کنند و معمولاً از کار‌های خود پشیمان نمی‌شوند.

وی درباره کودکان بیش فعال از نوع نقص توجه تصریح کرد: این کودکان پیوسته در حال رویا پردازی بوده و تمرکز لازم را ندارند که این مشکل در مدرسه بیشتر خود را نشان می‌دهد؛ کودکان بیش فعال از نوع نقص، تمایل ندارند تکالیفی را انجام دهند که نیاز به دقت زیادی دارند؛ آن‌ها اغلب به علت نداشتن تمرکز و توجه، کلماتی را که نوشتن آن‌ها را هم بلد هستند در دیکته جا می‌اندازند.

انواع اختلال بیش فعالی

این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی درباره انواع اختلال بیش فعالی گفت: این اختلال به سه نوع نقص توجه، تکانشی و مرکب تقسیم‌بندی می‌شود.

رضایی درباره انواع ویژگی‌های اختلال بیش فعالی اظهار کرد: کودکانی که دچار اختلال بیش فعالی از نوع نقص توجه هستند، توجه و تمرکز لازم را ندارند و در انجام دادن تکالیف مدرسه‌شان بی‌دقت هستند، همچنین کودکانی که اختلال بیش فعالی از نوع تکانشی دارند، بی‌قرار و ناآرام هستند؛ این کودکان معمولاً زیاد صحبت می‌کنند؛ در بیش فعالی از نوع مرکب هم ترکیب علائم نقص توجه و تکانشی وجود دارد؛ بنابراین کودکان مبتلا به این نوع بیش فعالی علاوه بر توجه نداشتن، در کنترل تکانش هم با مشکل مواجه هستند.

زمان طلایی تشخیص اختلال بیش فعالی

وی بیان کرد: اختلال بیش فعالی از سه سالگی قابل تشخیص است؛ معلمان در مدرسه می‌توانند کودکان دچار این اختلال را شناسایی کنند؛ روانپزشکان و روان شناسان بالینی هم از طریق آزمون‌ها و مشاهدات رفتاری اختلال بیش فعالی را تشخیص قطعی می‌دهند.

علل ایجاد کننده اختلال بیش فعالی

این کارشناس ارشد روان شناسی بالینی درباره علل ایجاد کننده اختلال بیش فعالی گفت: علت اصلی ایجاد کننده این اختلال ناشناخته است، اما عوامل متعدد ژنتیکی، عصبی، شیمیایی، فیزیولوژیکی، اجتماعی و روان شناختی در بروز اختلال بیش فعالی نقش دارند.

رضایی درباره روش‌های درمان اختلال بیش فعالی اظهار کرد: در درمان این اختلال دارو درمانی تاثیر زیاد، اما کوتاه مدتی در کنترل علائم رفتاری کودکان بیش فعال دارد به همین علت در کنار درمان دارویی باید از مداخلات روانشناختی هم استفاده شود.

روش‌های موثر رفتار با کودکان بیش فعال

وی روش‌های موثر رفتار با کودکان بیش فعال را به شرح زیر توضیح داد.

1- حساسیت زیاد به خرج ندادن

به بیش فعالی فرزند خود حساسیت فراوان نشان ندهید، زیرا این احتمال وجود دارد که این رفتار برای جلب‌توجه باشد، حساسیت زیاد نسبت به این کودکان در بیشتر مواقع باعث می‌شود که آن‌ها رفتار مخرب خود را بیش از پیش ادامه دهند بدون اینکه آن را اصلاح کنند.

2- آرام نگه داشتن محیط خانه

با روش‌هایی هر چند کوتاه مدت، خانه را آرام نگه دارید، زیرا کودکان بیش فعال در محیط پرسر و صدا و شلوغ، تحریک‌پذیری بیشتری نشان می‌دهند.

3- تمرکز بچه بیش فعال را در خانه به هم نزنید

زمانی که فرزند بیش فعال شما در خانه مشغول انجام تکلیف مدرسه است با او صحبت نکنید، رفت و آمدهایتان را هم محدود و صدای تلویزیون و سایر وسایل صوتی را کم کنید، زیرا این کودکان خیلی زود و با هرگونه محرک بیرونی تمرکز خود را از دست می‌دهند.

4- برای کار‌ها و وظایف کودکان بیش فعال برنامه‌ریزی کوتاه مدت انجام دهید.

به کودکتان برنامه‌ریزی در کار‌ها را یاد بدهید و به او کمک کنید تا برنامه روزانه برای خودش بنویسد، تعداد کار‌های کمی را در زمان مشخص از او درخواست کنید؛ دانش آموزان بیش فعال باید در هر زمان کار‌های محدودی را انجام دهند.

بازی‌های موثر برای حفظ و افزایش توجه کودکان بیش فعال

رضایی بازی‌های موثر برای حفظ و افزایش توجه کودکان بیش فعال را به شرح زیر یادآور شد.

1-بازی رادار

از فرزند خود درخواست کنید حدود 5 ثانیه حواس خود را روی شما متمرکز کند و هیچ کار دیگری در این زمان انجام ندهد، این مدت زمان را در بازی‌های بعدی افزایش دهید و در قبال انجام درست این بازی به فرزند خود پاداش مورد علاقه اش را بدهید.

2- بازی نگاهتو برنگردون

نگاه خود را به چشمان فرزندتان بدوزید تا متوجه شوید که چه کسی بیشتر مقاومت می‌کند و نگاهش را دیرتر برمی‌گرداند؛ مثل بازی قبلی مدت زمان انجام این بازی را هم کم‌کم بیشتر کنید.

3- بازی حواس‌پرت کردن

هنگامی‌که فرزندتان مشغول انجام دادن تکالیف مدرسه است، به او بگویید که قصد دارم حواست را پرت کنم؛ مقاومت کن تا حواست پرت نشود، به هر میزان که فرزند شما بیشتر در انجام این کار مقاومت کرد او را با یک فعالیت خوشایند خوشحال کنید تا این رفتار در او تقویت شود.

منبع


روانشناسان برای فوبی سه طبقه شامل ترس از مکان‌های سرباز (agrophobia)، ترس اجتماعی (social phobia) و ترس ساده (simple phobia) تعریف کرده اند.

به گزارش جام جم آنلاین از ایرنا، هزاران سال مردم فوبیا داشته اند، اما این نوع از ترس‌ها در دوره‌های اخیر حتی در کشور خودمان بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند و حتی در متون ادبی آورده شده اند.

در حقیقت مصدر و بستر بسیاری از مباحث روانی و روانشناختی را که بعد‌ها دستمایه نظریه‌های روانشناسان و رفتارشناسان قرار گرفته، می‌توان در متون غنی و ادبی ایران یافت.

به عنوان نمونه، سعدی شیرازی در «گلستان» اثر ارزشمند و یگانه خود، در یکی از داستانک‌های که در حکایت هفتم از باب نخست این کتاب با عنوان «در سیرت پادشاهان» نقل کرده، جدای از مفاهیم حکمت آمیز، پرده از اختلال روانی برداشته که بسیاری از مردم به نوعی به آن مبتلا هستند.

شیخ اجل در این داستانک، ماجرای غلامی عجمی را روایت می‌کند، که حین سفری دریایی، از همراهی پادشاه و نشستن در کشتی، به علت ترس از «آب» خودداری می‌کند و در آخر حکیمی دانا با پی بردن موضوع - اختلال روانی -، علاج رفع ترس غلام عجمی را انداختن وی در آب (روش درمانی غرقه سازی) بیان می‌کند.

سعدی در این داستانک به اختلال روانی اشاره دارد که در مباحث روانشناسی از آن به عنوان «فوبی» یا «فوبیا» یاد می‌شود.

در فهرست مبتلایان به فوبی، افزون بر این غلام بخت برگشته، نام شخصیت‌های مشهور از ژولیوس سزار، اسکندر مقدونی، ناپلئون بناپارت، هانری سوم، بنیتو موسولینی گرفته تا آندره آغاسی تنیسور مشهور جهان و استیون اسپیلبرگ کارگردان برجسته سینما مشاهده می‌شود.

شاید شنیدن این نکته که سیاستمدار قدرتمندی، چون ناپلئون بناپارت که روزی اروپا را به تسخیر خود در آورد، از گربه می‌ترسیده، جالب باشد؛ و یا اینکه «دنیس برگ کمپ» ستاره سرشناس فوتبال هلند وجهان، که در مستطیل سبز، با شگرد‌های خود جادو می‌آفرید، از سوار شدن در هواپیما وحشت داشت و برای حضور در مسابقات با به جان خریدن مسافت‌های زیاد، همواره قطار را برای رسیدن به اردوی تیم ملی بر می‌گزید.

فوبی چیست؟

فوبی، برگرفته از واژه یونانی «فوبوس» نام خدای ترس در اساطیر یونانی است که با زدن نقاب به صورت و پوشیدن زره بر تن، برای ترساندن دشمنان در صحنه ظاهر می‌شده است.

از فوبی در مباحث روانشناسی به عنوان بیماری «نوروتیک» و زیر مجموعه «اختلالات اضطرابی» یاد می‌شود و در کتاب «آسیب شناسی روانی» تالیف دکتر حسین آزاد، فوبی ترسی دائمی از بعضی اشیا یا موقعیت‌ها که هیچ خطر واقعی برای تشخیص نداشته و بی تناسب با جدی بودن واقعی آن‌ها اغراق آمیز شده، تعریف شده است.

به باور روانشناسان، اغلب افراد ممکن است ترس‌های بی دلیل کمی داشته باشند، اما در فوبی این ترس شدید است.

افراد مبتلا غالبا می‌پذیرند که هیچ دلیلی وجود ندارد که از چنین شی یا موقعیتی بترسد، اما بیان می‌کنند که قادر نیستند خود را از آن رها سازند و اگر به جای اجتناب از موقعیت ترس آور، کوشش کنند بدان نزدیک شوند، اضطراب بر آنان مستولی شده و ممکن است به احساس خفیف ناراحتی و فشار، تا حمله اضطرابی شدید منتهی شود.

انواع فوبی

روانشناسان برای فوبی سه طبقه شامل ترس از مکان‌های سرباز (agrophobia)، ترس اجتماعی (social phobia) و ترس ساده (simple phobia) تعریف کرده اند.

ترس از وارد شدن به مکان‌های نا آشنا متداول‌ترین فوبی طبقه اول است.

ترس اجتماعی عبارت است از ترس وناراحتی از تماس و ارتباط با افراد بویژه در موقعیت‌های که ممکن است توسط دیگران مورد توجه و ارزیابی قرار گیرد.

به عنوان نمونه ترس از صحبت کردن در جمع، ترس از عمل کردن در برابر دیگران، ترس از دستشویی عمومی، ترس از خوردن در حضور دیگران و ترس از تحقیر و شرمساز شدن.

ترس ساده نیز انواع گوناگون از ترس‌های غیر منطقی مانند ترس از تاریکی، بلندی، حیوانات، بیماری و غیر را در بر می‌گیرد.

در مجموعه متداول‌ترین فوبی‌ها به شرح ذیل است:

- «اکروفوبیا» (acrophobia) ترس از مکان‌های بلند

- «آگرافوبیا» (agraphobia) ترس از مکان‌های باز

- «الگوفوبیا» (algophobia) ترس از درد

- «کلاستروفوبیا» (claustrophobia) ترس از مکان‌های بسته

- «هماتوفوبیا» (hematophobia) ترس از خون

- «هایدروفوبیا» (hydrophobia) ترس از آب

- «میسوفوببا» (mysophobia) ترس از آلوده شدن

- «نیکتوفوبیا» (nyctophobia) ترس از تاریکی

- «فوتوفوبیا» (photophobia) ترس از نور

- «زوفوبیا» (zoophobia) ترس از حیوان

در این پیوند نباید فراموش کرد که پدیده‌های معاصر و به روز نیز افزون بر فواید خود، فوبی‌های دیگری را برای سرنوشت بشر اضطراب زده رقم زده اند، نمونه آن «مونو فوبیا» است که بر اساس آن، بیشتر کاربران تلفن همراه در صورت عدم دسترسی به موبایل دچار استرس و پریشانی می‌شوند!

فوبی، اضطراب هولناک

معاون دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی ایران در این باره به خبرنگار سلامت ایرنا می‌گوید: فوبیا یا ترس‌های روانشناختی، اختلالاتی هستند که در دسته اختلالات اضطرابی طبقه بندی می‌شوند؛ افراد دارای فوبیا، احساس ترس بیش از حد نسبت به موقعیت‌هایی که به صورت طبیعی تهدید کننده نیستند، تجربه می‌کنند.

دکتر مهرداد کاظم زاده عطوفی می‌افزاید: شایع‌ترین فوبیا، فوبیای اجتماعی است؛ هر فردی در زندگی خود به طور طبیعی، موقعیت‌های اجتماعی را تجربه می‌کند که در آن موقعیت‌ها و در آن شرایط، مورد توجه واقع می‌شود. مثلا هنگامیکه که در رستوان غذا می‌خوریم یا هنگامیکه قرار است مقاله و سخنرانی ارائه دهیم، وضعیت‌های معمولی هستند که احساس تهدیدی ایجاد نمی‌کنند، اما افراد دارای اختلال فوبیا در این شرایط فوبیای اجتماعی را تجربه می‌کند.

چه کسانی مشکوک به فوبیا هستند؟

این متخص روانشناسی بالینی اضافه می‌کند: هنگامیکه فرد دارای فوبیا با موقعیت‌هایی مواجه می‌شود که مورد قضاوت قرار می‌گیرد، دچار اضطراب زیادی می‌شود؛ فوبیا درجات متفاوتی دارد. افراد دارای علائم بدوی فوبیا می‌توانند با موقعیت‌های سخت مواجه شوند و در این موارد با اختلال روبرو نیستم، اما عده‌ای دیگر به واسطه تجارب حس ترس، از اینگونه موقعیت‌ها پرهیز و اجتناب می‌کند یا به سختی وارد این شرایط می‌شوند؛ در این افراد باید به فوبیا شک کنیم.

عطوفی با اشاره به انواع فوبیا می‌افزاید: به طورمثال فوبیا‌های ترس از آب، ارتفاع، فضا‌های شلوغ یا فضا‌های بسته وجود دارد. در فوبیای ترس از فضای بسته، افراد به خاطر این فوبیا سوار آسانسور نمی‌شوند یا اینکه به تنهایی وارد محیط آسانسور نمی‌شوند. افراد دارای فوبیای پرواز نیز در کابین‌های پرواز دچار حملات شدید اضطرابی می‌شوند.

وی ادامه داد: بنابراین یک فرد دارای فوبیا دو شاخص دارد. اول آنکه این فرد در موقعیت‌هایی که به صورت منطقی تهدیدی وجود ندارد، اضطراب شدیدی را تجربه می‌کند و دوم اینکه این اضطراب مانع از آن می‌شود که در آن موقعیت قرار گیرند. این افراد یا این شرایط را به سختی می‌گذرانند یا اینکه کلا از حضور در آن شرایط اجتناب می‌کنند.

عطوفی تاکید کرد: هر شخص که دو شاخص نامبرده شده را داشته باشد باید به روانشناسان بالینی مراجعه کند و آن‌ها ارزیابی می‌کنند که آیا فرد دارای فوبیا هست یا نه.

چه کسانی حتما باید برای درمان اقدام کنند؟

رئیس مرکز تحقیقات سلامت معنوی دانشگاه علوم پزشکی ایران می‌گوید: گاهی افراد در قرار گرفتن موقعیت‌هایی دچار اضطراب شدید می‌شوند که دلایل آن به بیماری‌های جسمی بازمی گردد بنابراین برای تشخیص فوبیا یا همان اختلال هراس روانشناختی باید معاینه شوند و به روانشناس مراجعه کنند.

عطوفی می‌افزاید: گاهی فرد دارای فوبیای ترس از فضای بسته، آپارتمان نشین و ناگزیر از استفاده از آسانسور است یا اینکه گاهی افراد دارای فوبیای پرواز به دلیل شغل حرفه‌ای و تجارت ملزم به سفر هستند و باید پرواز‌های متعددی داشته باشند که در این صورت وجود چنین اختلالی به زندگی و شغل آن‌ها آسیب می‌زند.

وی ادامه می‌دهد: حیوانات فی نفسه خطری برای انسان ندارند، اما در افراد دارای فوبیا؛ میزان اضطراب در مواجهه با حیوان به حدی زیاد است که اگر در محیط زندگی او حیوانی وجود داشته باشد، به زندگی طبیعی او اختلال وارد می‌شود و باید حتما اقدام به درمان کند.

درمان دارویی بهتر است یا درمان روانشناختی؟

معاون دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان دانشگاه علوم پزشکی ایران می‌گوید: اختلالات مربوط به فوبیا، درمان بسیار ساده‌ای دارند، اما این درمان‌ها زمان بر است و شامل دو نوع درمان‌های دارویی و روانشناختی می‌شود.

عطوفی می‌افزاید: دارو را روانپزشک ارائه می‌کند تا علائم اضطرابی مدیریت شوند. درمان روانشناختی توصیه بیشتری می‌شود، چون این اضطراب به دلیل مشخصی شکل گرفته و روانشناسان بالینی با روش‌های بازسازی تصویر‌های ذهنی و ریشه یابی دلیل، علائم اضطراب را حذف می‌کنند.

وی به افراد دارای فوبیا توصیه کرد برای درمان فوبیای خود حتما مراجعه کنند، چون در غیراینصورت لذت احساس تجربه‌های زیبا را از دست می‌دهند به طورمثال عده‌ای به دلیل هراس از آب، شنا نمی‌کنند و از این تجربه زیبا محروم می‌شوند.

چند نفر در کشور فوبیا دارند؟

گفته می‌شود 4 تا 8 درصد مردم آمریکا به یکی از انواع فوبی مبتلا هستند، اما آمار و ارقام در ایران مشخص نیست البته براساس پیمایش ملی کشور (89 تا 90)، آمار‌ها در گروه سنی 14 تا 65 سال نشان می‌دهد که 23.6 درصد مردم از یک اختلال روان رنج می‌برند که نیاز است برای درمان آن به متخصصان روانشناس و روانپزشک مراجعه کنند و وزارت بهداشت قبلا اعلام کرده است که از هر چهار نفر یک نفر مبتلا به اختلال روان است، اما چقدر از این افراد فوبی دارند، معلوم نیست. طبق اعلام وزارت بهداشت، 63 درصد این مبتلایان فکر می‌کنند خودشان خوب می‌شوند و برای درمان مراجعه نمی‌کنند.


همه ما از موجودات، اشیا و یا موقعیت‌های مختلف می‌ترسیم. این ترس‌ها حقیقی و برای حفظ سلامت و بقای ماست اما هرگاه این ترس مکرر یا دائمی، شدید و غیرمنطقی شود و باعث احتراز یا اجتناب از موقعیت یا اشیای خاص شود، فوبیا نامیده می‌شود.

روانشناسان بر این باورند که تفاوت مشخصی میان ترس و فوبیا وجود دارد.

ترس یک پاسخ طبیعی به محرک‌های زیان‌‍آور و یا تهدیدآمیز است. این پاسخ در جانوران برای حفظ حیات انجام می‌گیرد و در انسان به عنوان موجودی با زندگی اجتماعی، علاوه بر حفظ حیات برای حفظ موقعیت‌های اجتماعی و خانوادگی، در اشکال متفاوتی ظاهر می‌شود. فوبیا بسیار مشابه ترس است اما یک تفاوت اساسی میان این دو وجود دارد: فوبیا می‌تواند نسبت به محرک‌های بی‌ضرر باشد یا در قبال محرک‌های مضر، میزان ترس و وحشت به قدری زیاد باشد که زندگی فرد را مختل کند.

به عنوان مثال بسیاری از مردم از عنکبوت می‌ترسند، اما کسانی که فوبیا دارند، با این نگرانی اشتغال ذهنی دارند و انرژی زیادی مصرف می‌کنند تا از برخورد با عنکبوت دوری کنند و حتی از مکان‌ها و موقعیت‌هایی که ممکن است عنکبوت وجود داشته باشد، اجتناب می‌کنند. فوبیا با استرس بیشتری نسبت به ترس همراه است و به همین علت باعث اختلال در زندگی روزمره فرد می‌شود.

فوبیا به چند دسته تقسیم می‌شود:

  • فوبیای خاص نسبت به شی یا موجود خاص، مثل فوبیای مکان بسته یا فوبیای دندانپزشک
  • فوبیای مکان‌های باز (Agoraphobia) که فرد در آن نسبت به به مکان‌های عمومی و شلوغ دچار ترس و اضطراب می‌شود
  • فوبیای اجتماعی (اختلال اضطرابی اجتماعی) که فرد با قرار گرفتن در موقعیت‌های اجتماعی خاص دچار آن می‌شود.

نوع اول و دوم فوبیا مشخص‌تر از نوع سوم است و اغلب فرد مبتلا از آن آگاه است، اما نوع سوم بسیار پیچیده است و با وجود آنکه زندگی افراد را مختل می‌کند، بسیاری از ابتلا به آن آگاه نیستند.

 

هرچند مشخصات کلی فوبیا اجتماعی برای اول بار در زمان بقراط تعریف شده بود، اما این اصطلاح را نخستین بار ژانت در سال 1903 در توصیف بیمارانی بکار برد که هنگام صحبت کردن، نواختن ساز یا نوشتن دچار ترس می‌شدند.

فوبیا اجتماعی نوعی اختلال اضطرابی است که باعث ترس نامعقول و بیش از اندازه از شرمساری یا تحقیر در مناسبات اجتماعی می‌شود. افرادی که به این اختلال مبتلا هستند، در برقراری ارتباط با دیگران، دوست یابی، سخنرانی و اجرا در مقابل جمع دچار مشکل هستند. آنها متوجه این مساله هستند که ترسشان بدون علت و منطق است، اما در مقابله با آن ناموفق هستند. این اختلال با خجالتی بودن کاملا متفاوت است، چرا که خجالت احساسی گذرا است اما فوبیا اجتماعی ترسی پایدار است که زندگی فرد را مختل می‌کند.

دلایل ابتلا به فوبیای اجتماعی چندان مشخص نیست، اما سه عامل اصلی برای آن برشمرده شده است:

  • وراثت: فوبیا اجتماعی همانند سایر اختلالات اضطرابی می تواند ریشه وراثتی داشته باشد. هرچند مشخص نیست این اختلال چقدر به واسطه وراثت و چقدر تحت تاثیر محیط است.
  • فعالیت مغز: همانند تمامی اختلالات روانشناختی، فعل و انفعالات مغز نقش مهمی در بروز فوبیا اجتماعی بازی می‌کند. به عنوان مثال پرکاری در ناحیه آمیگدال (بخشی از سیستم لیمبیک که در یادگیری، حافظه احساسات نقش مهمی دارد)، فرد را بیشتر مستعد اختلالات اضطرابی مانند فوبیا اجتماعی می‌کند.
  • محیط: عوامل محیطی در ایجاد این اختلال نقش دارند، تجربیات نامناسب زمان کودکی، معلولیت جسمانی و همچنین قرار گرفتن در کنار افرادی که دچار این اختلال هستند در ایجاد و پیشروی آن نقش دارند.

فوبیای اجتماعی علائم مختلفی دارد که هم بصورت فیزیولوژیک و هم بصورت رفتار بروز می‌کند. تهوع، تعرق بیش از اندازه، لرزش یا تکان دادن دست و پا، مشکل تکلم، سرگیجه یا سبکی سر، تپش قلب و خشکی دهان از جمله علائم جسمانی آن است.

علائم روانی می‌توانند شامل نگرانی طولانی و شدید از موقعیت‌های اجتماعی خاص و اجتناب از آنها و نگرانی عمیق از قضاوت دیگران در مورد خود باشد. این افراد معمولا خودمنتقد و کمال‌گرا هستند. آنها ممکن است برای احترازهای از برخی موقعیت‌ها یا شرایط اجتماعی در مشاغلی کار کنند که به توانایی بسیار کمتری از قابلیت‌های آنها نیاز دارد و در برخی موارد ممکن است افکار خودکشی داشته باشند.

فوبیای اجتماعی یکی از شایعترین اختلالات اضطرابی است و درصد قابل توجهی از افراد در جوامع مختلف دچار آن هستند، اما عدم آگاهی از اینکه این اختلال نیازمند شناسایی و درمان است، مانع مراجعه آنها به پزشک و روانشناس می‌شود. اگر شما هم دچار علائم فوق هستید با پزشک یا روانشناس مشورت کنید.

منبع


بُلَندی‌هَراسی یا ترس از ارتفاع یا آکروفوبیا (انگلیسی: Acrophobia) یکی از انواع هراس‌های ویژه است که شامل ترس از ارتفاعات می‌شود. این نوع ترس در صورتی که فرد را دچار وحشت یا اختلال هراس کند می‌تواند خطرناک باشد. خوشبختانه ترس از ارتفاع درمان‌پذیر است و بیشتر افرادی که به دنبال درمان هستند می‌توانند به‌طور کامل بر ترس‌های خود غلبه کنند.ترس از ارتفاع بعد از ترس از عنکبوت رایج‌ترین فوبیا در انگلستان است. طبق تحقیقات، چهارده درصد از مردم انگلیس آکروفوبیا دارند و در زنان بیشتر از مردان است.

تعریف

  1. فکر کردن به شرایطی که طی آن فرد در بلندی قرار دارد و در صورت نبود کمک احتمال افتادن وی وجود دارد، یا تماشا کردن فردی در چنین شرایطی، افراد مبتلا به ترس از ارتفاع را دچار اضطراب می‌کند.
  2. همچون در سایر فوبیاها یا هراس‌ها، فرد کاملاً متوجه غیرمنطقی و نامعقول بودن ترس خود است، ولی با این وجود نمی‌تواند بر آن غلبه کند.
  3. در صورتی که فرد در شرایط استرس‌زا (بلندی) قرار بگیرد دچار اضطراب و ترس شدید می‌شود. ممکن است او برای مقابله با این حالت از روش‌های ضدهراسی استفاده کند، همچون پوشیدن لباسی خاص، به همراه داشتن وسیله‌ای خاص یا حضور داشتن فردی دیگر.
  4. با وجود این، این افراد تا ممکن است از مواجهه با چنین شرایطی پرهیز می‌کنند، به‌طوری‌که ممکن است در زندگی شخصی یا اجتماعی آن‌ها تأثیر منفی داشته باشد.

به‌طور کلی، هر کسی ممکن است چنین علایمی را از خود نشان دهد، اما فرد تنها در صورتی بیمار شناخته می‌شود که این ترس زندگی روزانه و خانوادگی او را مختل کند.

علائم ترس از ارتفاع

اگر ترس از ارتفاع دارید، ممکن است هرگز علائم سرگیجه را تجربه نکنید. در عوض هنگامی‌که در ارتفاع هستید، احساس ترس کنید و به‌طور غریزی دنبال چیزی بگردید که به آن بچسبید، چراکه نمی‌توانید تعادل خود را حفظ کنید. واکنش‌های رایج این نوع ترس عبارت‌اند از: سریع پایین آمدن، حالت خزیدن به خود گرفتن، به زانو درآمدن یا خم‌کردن بدن. از لحاظ احساسی و جسمی، واکنش به اکروفوبیا شبیه واکنش به دیگر ترس‌هاست. در این نوع ترس ممکن است شروع به لرزیدن، تعریق، تپش قلب، گریه یا حتی فریادزدن کنید. احساس وحشت و فلج‌شدن کنید و حتی قدرت تفکر را نیز از دست بدهید. اگر به اکروفوبیا مبتلا هستید، احتمالاً از موقعیت‌هایی که باعث می‌شود زمانی در ارتفاع باشید نیز وحشت دارید. برای مثال نگران باشید که در تعطیلات آینده به اتاق هتلی می‌روید که در طبقه? بالا قرار دارد یا از تعمیر خانه به دلیل ترس از نردبان صرف‌نظر کنید یا حتی از رفتن به خانه? دوست‌تان به‌خاطر داشتن بالکن یا قرار داشتن پنجره‌ای بالای پله‌ها امتناع کنید.

درمان

  1. دارودرمانی که معمولاً از هورمون کورتیزول اغلب به صورت قرص برای درمان استفاده می‌کنند.
  2. رفتاردرمانی شناختی یا مواجهه‌درمانی (حساسیت‌زدایی) که فرد را به‌تدریج با موقعیت‌هایی که دچار اضطراب می‌شود روبه‌رو می‌کنند تا متوجه ترس غیرمنطقیِ خود شود. این یک درمان بسیار مؤثر برای بلندی‌هراسی است. متخصصان بیمار را در مواجهه با عامل ترس قرار می‌دهند و تلاش می‌کنند تا ترس را مرحله به مرحله کاهش دهند. در موارد بلندی‌هراسی، به بیماران تمرین‌هایی مانند بالارفتن از پله داده می‌شوند. متخصص باید بداند که فرد چرا و چگونه دچار ترس می‌شود. در طی جلسات منظم، پزشک باید به‌تدریج ارتفاع را افزایش و درجه? ترس را کاهش دهد.
  3. غلبه بر هیجانات خود.
  4. بستن چشم‌ها و کشیدن یک نفس عمیق.